TÌM HIỂU VỀ CÂY HỒ TIÊU

Hình 1. Cây hồ tiêu Việt Nam

1. Giới thiệu về cây hồ tiêu

Cây hồ tiêu (Piper nigrum L.) được trồng tại Việt Nam từ khoảng thế kỷ XVII. Tuy nhiên, ngành sản xuất hồ tiêu chỉ thực sự phát triển mạnh từ sau năm 1997, khi giá hồ tiêu trên thị trường thế giới tăng nhanh. Việt Nam đã trở thành một trong những quốc gia sản xuất và xuất khẩu hồ tiêu hàng đầu thế giới, khẳng định vị thế bằng chất lượng sản phẩm và uy tín trên thị trường quốc tế.

Hồ tiêu Việt Nam đã có mặt tại hơn 120 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trong đó, các sản phẩm chất lượng cao ngày càng được xuất khẩu nhiều sang thị trường Hoa Kỳ và châu Âu. Trung Quốc hiện là thị trường nhập khẩu hồ tiêu lớn nhất của Việt Nam, chủ yếu là tiêu đen nguyên hạt (chiếm 90%). Tiếp theo là Hoa Kỳ và các nước châu Âu – những khu vực tiêu thụ hồ tiêu đen lớn, chiếm khoảng một phần ba tổng lượng nhập khẩu toàn cầu.

Ở nước ta, cây hồ tiêu được trồng từ khu vực Nghệ An trở vào các tỉnh phía Nam, tập trung nhiều tại Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và một số tỉnh duyên hải miền Trung.

2. Đặc điểm hình thái của cây hồ tiêu

Hình 2. Đặc điểm cây hồ tiêu

2.1 Thân, cành và lá

Hồ tiêu là cây thân thảo, được chia thành nhiều đốt. Mỗi đốt mang một lá đơn có cuống, phiến lá hình tim và mọc cách. Tại nách lá tồn tại các mầm ngủ, có thể phát triển thành cành tược, cành lươn hoặc cành quả tùy theo giai đoạn sinh trưởng của cây.

Hình 3. Thân, cành, lá cây hồ tiêu

a. Cành tược (dây thân)

• Cành tược thường phát sinh từ các mầm nách trên cây dưới một năm tuổi. Đối với cây trưởng thành, cành tược mọc từ các mầm nách ở phần thân chính gần gốc.
• Đặc điểm nổi bật của cành tược là góc phân cành nhỏ, sinh trưởng mạnh, lóng ngắn, nhiều rễ  bám tại cát đốt 
• Nhờ khả năng sinh trưởng khỏe nên cành tược thường được sử dụng để giâm cành và nhân giống.

b. Cành lươn (dây lươn)

• Cành lươn phát sinh từ các mầm nách gần gốc cây. Loại cành này bò sát mặt đất, có các lóng rất dài 
• Cành lươn cũng được sử dụng để nhân giống bằng phương pháp giâm hoặc chiết cành. Cây tiêu trồng từ cành lươn thường cho trái chậm hơn nhưng có sức sinh trưởng tốt và thời gian khai thác kéo dài.

c. Cành quả

• Cành quả là bộ phận trực tiếp mang hoa và quả. Cành phát sinh từ mầm nách trên thân chính, mỗi nách lá chỉ có một mầm ngủ có khả năng phát triển thành cành quả.
• Trên các đốt của cành quả tiếp tục hình thành các mầm ngủ, có thể phát triển thành cành quả cấp hai, cấp ba, góp phần gia tăng số lượng chùm quả.

2.2 Hệ thống rễ của cây hồ tiêu

Bên dưới mặt đất, cây hồ tiêu thường có từ 3 - 6 rễ cái cùng hệ thống rễ phụ. Ngoài ra, trên các đốt thân còn hình thành nhiều rễ bám giúp cây leo và cố định trên trụ.

Hình 4.Một loại rễ cây hồ tiêu 

a. Rễ cái

• Rễ cái có nhiệm vụ chủ yếu là hút nước từ đất để cung cấp cho toàn cây.

b. Rễ phụ

• Rễ phụ phát triển thành từng chùm, phân bố theo chiều ngang và tập trung nhiều ở độ sâu khoảng 15 - 40cm
• Đây là bộ phận đảm nhận vai trò hút nước và dinh dưỡng từ đất để nuôi cây 

c. Rễ bám

• Rễ bám mọc từ các đốt trên thân tiêu, giúp cây bám chắc vào trụ sống, trụ bê tông hoặc các giá thể khác để vươn lên cao.
• Khả năng hấp thu nước và dinh dưỡng của rễ bám rất hạn chế.

2.3 Hoa và quả hồ tiêu

Hình 5. Hoa và quả cây hồ tiêu

• Hoa hồ tiêu mọc thành hoa tự hình gié, buông rủ xuống với chiều dài khoảng 7 - 12cm, tùy theo giống và điều kiện chăm sóc.
• Trên mỗi gié thường có từ 20 - 60 hoa, được sắp xếp theo hình xoắn ốc. Hoa có thể là hoa lưỡng tính hoặc hoa đơn tính, trong đó các giống có tỷ lệ hoa lưỡng tính cao thường cho năng suất tốt hơn.
• Quả hồ tiêu thuộc nhóm quả hạch, không có cuống và chứa một hạt hình cầu.
• Từ khi hoa xuất hiện đầy đủ đến khi quả chín thường kéo dài 7 - 10 tháng, gồm ba giai đoạn:

* Giai đoạn 1: Hoa xuất hiện đến khi nở và thụ phấn

• Kéo dài khoảng 1 - 1,5 tháng

* Giai đoạn 2: Thụ phấn và phát triển quả

• Thời gian khoảng 4 - 5,5 tháng
• Quả tăng nhanh về kích thước và đạt kích thước tối đa.
• Đây là giai đoạn cây cần nhiều nước và dinh dưỡng nhất.

* Giai đoạn 3: Quả chín

• Kéo dài khoảng 2 - 3 tháng
• Hạt bắt đầu phát triển hoàn thiện và đạt đường kính lớn nhất.

3. Các giống hồ tiêu phổ biến ở Việt Nam

3.1 Giống hồ tiêu Vĩnh Linh

• Có nguồn gốc từ tỉnh Quảng Trị.
• Cây sinh trưởng khỏe, tán phát triển rộng, gié hoa dài trung bình, quả to và đóng dày trên gié.

3.2 Giống Lada Belangtoeng

• Đây là giống hồ tiêu có nguồn gốc từ Indonesia, được đưa vào Việt Nam từ năm 1947.
• Cành quả khỏe, tán rộng, gié dài khoảng 10–12 cm, quả nhỏ, đóng thưa, chùm quả thường xuất hiện hiện tượng khuyết hạt.

3.3 Nhóm giống tiêu sẻ

Bao gồm nhiều giống địa phương như:

• Tiêu sẻ Lộc Ninh.
• Tiêu sẻ đất đỏ Bà Rịa.
• Tiêu sẻ Đắk Lắk.

Các giống này có chùm quả ngắn, quả to, mật độ quả dày trên gié. Đặc biệt, cây cho hoa sớm, sai quả và năng suất ổn định trong những năm đầu.

3.4 Giống tiêu Ấn Độ

• Có nguồn gốc từ Ấn Độ và được trồng lâu năm tại Bà Rịa trước khi mở rộng sang Bình Phước, Đắk Lắk và Gia Lai.
• Cho hoa sớm, gié dài, quả to, khả năng sinh trưởng tốt.

3.5 Giống tiêu Phú Quốc

• Có nguồn gốc từ Campuchia.
• Cho hoa sớm, chùm quả kích thước trung bình, quả to, đóng quả dày trên gié.

3.6 Giống tiêu Trâu

• Là giống địa phương được trồng tại nhiều vùng sản xuất hồ tiêu.
• Đặc điểm nổi bật là chùm quả dài nhưng mật độ hạt trên gié tương đối thưa.

​​​​​​​

Hình 6. Các giống hồ tiêu ở Việt Nam

4. Các vùng trồng hồ tiêu nổi tiếng ở Việt Nam

Nhờ điều kiện khí hậu nhiệt đới và đất bazan màu mỡ, nhiều địa phương của Việt Nam đã trở thành vùng sản xuất hồ tiêu trọng điểm, gồm:

• Bình Phước
• Bà Rịa – Vũng Tàu
• Tây Nguyên
• Quảng Trị
• Phú Quốc

Đây đều là những vùng có diện tích trồng hồ tiêu lớn, đóng góp đáng kể vào sản lượng và giá trị xuất khẩu của ngành hồ tiêu Việt Nam.

Nguồn: Tham khảo

Liên hệ tư vấn: Zalo Dona Sài Gòn