VÀNG LÁ THỐI RỄ TRÊN SẦU RIÊNG: Nguyên nhân, Dấu hiệu và Giải pháp

Hình 1. Bệnh Vàng lá thối rễ trên sầu riêng

Không ít nhà vườn cho rằng cây sầu riêng xuất hiện hiện tượng lá vàng, cây suy yếu, đọt phát triển chậm hoặc đứng đọt là do cây đang thiếu dinh dưỡng nên tăng lượng phân bón, nhưng tình trạng vàng lá vẫn không cải thiện.

Thực tế, nguyên nhân có thể đến từ bộ rễ đang bị Phytophthora sp. tấn công. Đây là một trong những tác nhân nguy hiểm trên cây sầu riêng hiện nay, gây vàng lá thối rễ, xì mủ thân cành và thối trá. Điều đáng lo ngại là bệnh thường khởi phát từ dưới đất nên rất khó phát hiện ở giai đoạn đầu.

1. Phytophthora là gì?

• Phytophthora là nhóm sinh vật gây bệnh thuộc lớp nấm giả (Oomycetes), thường tồn tại trong đất và nước.
• Khi gặp điều kiện thuận lợi như mưa nhiều, đất ẩm kéo dài hoặc vườn bị ngập úng, Phytophthora sẽ phát triển mạnh và tấn công bộ rễ cây.
• Phytophthora chủ yếu lây lan qua nước tưới, nước mưa, đất nhiễm bệnh hoặc các dụng cụ canh tác,...... và chúng có thể tồn tại rất lâu trong đất, chờ điều kiện thuận lợi để tiếp tục gây hại.

Hình 2. Phytophthora sp. gây hại trên sầu riêng

2. Phytophthora gây vàng lá thối rễ như thế nào?

• Sau khi xâm nhập vào vùng rễ non, Phytophthora làm rễ tơ bị thối đen, giảm khả năng hút nước và dinh dưỡng. Trong những trường hợp nặng, bệnh tiếp tục lây lan lên phần cổ rễ và thân cây, gây xì mủ, làm cây suy kiệt nhanh chóng.
• Khi bộ rễ bị hư hại, cây không thể hấp thu đủ dinh dưỡng để nuôi thân, lá và trái. Đó là lý do nhiều nhà vườn bón thêm phân nhưng cây vẫn vàng lá, sinh trưởng kém và ngày càng suy yếu

3. Dấu hiệu nhận biết bệnh vàng lá thối rễ trên sầu riêng

Nhà vườn cần chú ý một số dấu hiệu thường gặp như:

• Cây héo vào buổi trưa dù đất vẫn còn ẩm
• Lá xanh nhạt dần rồi chuyển vàng.
• Đọt non phát triển chậm hoặc đứng đọt.
• Đào kiểm tra thấy rễ tơ thối đen, ít rễ mới.
• Trường hợp nặng xuất hiện xì mủ ở gốc hoặc cổ rễ.

Khi các triệu chứng trên xuất hiện rõ ràng trên tán cây thì bộ rễ bên dưới thường đã bị tổn thương khá nhiều.

Hình 3. Biểu hiện Vàng lá thối rễ trên sầu riêng

4. Vì sao bệnh thường bùng phát mạnh trong mùa mưa?

Phytophthora phát triển mạnh ở nhiệt độ khoảng 25–30°C kết hợp với độ ẩm đất cao.

Hình 4. Bệnh Vàng lá thối rễ thường bùng phát mạnh trong mùa mưa

Một số điều kiện làm bệnh dễ phát sinh gồm:

• Vườn thoát nước kém.
• Đất bí, đọng nước sau mưa.
• Mưa kéo dài nhiều ngày liên tục.
• Rễ bị tổn thương do tuyến trùng hoặc quá trình canh tác.
• Bón phân quá mạnh gây cháy rễ.
• Tàn dư cây bệnh còn tồn tại trong đất.

Đây cũng là những điều kiện rất phổ biến tại các vùng trồng sầu riêng hiện nay.

5. Vì sao xử lý nhiều lần nhưng bệnh vẫn tái phát?

• Nhiều trường hợp sau khi xử lý, cây phục hồi được một thời gian nhưng vài tháng sau lại tiếp tục vàng lá.
• Nguyên nhân là Phytophthora có khả năng tồn tại rất lâu trong đất. Nếu chỉ xử lý phần biểu hiện bên ngoài mà không cải thiện hệ thống thoát nước, môi trường đất và mật số vi sinh vật có lợi thì nguồn bệnh vẫn còn tồn tại.
• Khi gặp mưa nhiều hoặc đất bị úng nước, bệnh sẽ tiếp tục bùng phát trở lại.
• Ngoài ra, tuyến trùng gây tổn thương rễ, tạo vết thương để Phytophthora dễ dàng xâm nhập và phát triển. Vì vậy khi xử lý vàng lá thối rễ, nhà vườn cần kiểm tra cả tuyến trùng và nấm bệnh vùng rễ để có giải pháp phù hợp.

6. Tác hại của bệnh vàng lá thối rễ

• Khi bộ rễ bị Phytophthora tấn công, cây giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng, sinh trưởng kém, ảnh hưởng đến các giai đoạn sinh trưởng và phát triển của cây
• Đặc biệt trên những vườn đang mang trái, bệnh có thể làm giảm khả năng vận chuyển dinh dưỡng lên trái, ảnh hưởng đến năng suất cuối vụ.
• Nếu không được xử lý kịp thời, cây có thể suy kiệt kéo dài hoặc chết cây

Hình 5. Biểu hiện Thối rễ trên sầu riêng

7. Giải pháp phòng ngừa vàng lá thối rễ do Phytophthora

• Đối với bệnh vàng lá thối rễ, phòng bệnh luôn hiệu quả hơn chữa bệnh.
• Quản lý nước và cải tạo đất

+ Xây dựng hệ thống thoát nước tốt, tránh đọng nước

+ Duy trì độ tơi xốp và thông thoáng cho đất

• Tưới phòng ngừa bằng FOSK GOLD: Định kỳ tưới gốc bằng FOSK GOLD giúp chủ động phòng ngừa, hỗ trợ bảo vệ bộ rễ trước điều kiện bất lợi của mùa mưa. Đối với các vườn đã từng xuất hiện vàng lá thối rễ hoặc xì mủ thân cành, nên thực hiện phòng ngừa định kỳ trước và trong mùa mưa.
• Bổ sung nấm đối kháng TRIMYCO giúp hạn chế sự phát triển của Phytophthora trong đất, gia tăng mật độ vi sinh vật có  lợi, cải thiện môi trường vùng rễ, hỗ trợ rễ phát triển khỏe mạnh
• Phòng ngừa tuyến trùng định kỳ

Hình 6. Biện pháp phòng ngừa Vàng lá thối rễ trên sầu riêng

8. Kết luận

• Phytophthora là tác nhân nguy hiểm gây vàng lá thối rễ, xì mủ thân cành và nhiều thiệt hại nghiêm trọng trên cây sầu riêng. Do có khả năng tồn tại lâu trong đất và phát triển mạnh trong điều kiện mưa nhiều, việc phòng ngừa cần được thực hiện từ sớm
• Bộ rễ khỏe là nền tảng của một vườn sầu riêng năng suất. Chủ động phòng ngừa Phytophthora ngay từ đầu mùa mưa chính là giải pháp giúp bảo vệ cây trồng, duy trì năng suất và giảm thiểu thiệt hại về kinh tế cho nhà vườn 

Nguồn: Tham khảo

Liên hệ tư vấn: Dona Sài Gòn